Ai phải đóng thuế thu nhập cá nhân? Cập nhật những quy định mới nhất về thuế thu nhập cá nhân 2026

Trong giai đoạn 2025 – 2026, khi hệ thống pháp luật thuế được cập nhật theo hướng đồng bộ và chặt chẽ hơn, các quy định liên quan đến đối tượng nộp thuế, mức giảm trừ và cách quản lý thu nhập cũng có nhiều điểm điều chỉnh đáng chú ý. Việc hiểu rõ thuế TNCN là gì, ai phải nộp và những khoản thu nhập nào thuộc diện chịu thuế sẽ giúp người nộp thuế chủ động hơn trong việc kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế theo đúng quy định mới.

Điều chỉnh quan trọng trong quy định về thuế thu nhập cá nhân 2026

Ngày 10/12/2025, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XV, Kỳ họp thứ 10 thông qua Luật thuế thu nhập cá nhân 2025 Luật số 109/2025/QH15.

Luật thuế thu nhập cá nhân 2025 có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2026, trừ các quy định liên quan đến thu nhập từ kinh doanh, từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.

Theo đó, năm 2026 vẫn sẽ áp dụng Luật Thuế thu nhập cá nhân mới nhất theo 2 thời điểm như sau:

Từ 01/01/2026 đến 30/6/2026 áp dụng:

• Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007.
• Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi 2012.
• Luật Sửa đổi các Luật về thuế 2014.
• Luật Đất đai 2024.
• Luật Thuế giá trị gia tăng 2024.
• Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập, Luật Ngân sách nhà nước, Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, Luật Quản lý thuế, Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Dự trữ quốc gia, Luật Xử lý vi phạm hành chính 2024

*Lưu ý: Các quy định liên quan đến thu nhập từ kinh doanh, từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú tại Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 có hiệu lực thi hành từ kỳ tính thuế năm 2026.

Từ 01/7/2026, áp dụng Luật thuế thu nhập cá nhân 2025.

Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là gì?

Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là khoản thuế đánh vào thu nhập của cá nhân, bao gồm tiền lương, tiền công, thu nhập từ kinh doanh, đầu tư, chuyển nhượng tài sản và các nguồn thu khác theo quy định của pháp luật. Đây là loại thuế trực thu, nghĩa là người có thu nhập cao hơn một mức nhất định sẽ phải đóng thuế dựa trên phần thu nhập vượt ngưỡng chịu thuế.

Thuế TNCN áp dụng cho cả cá nhân cư trú (phải đóng thuế cho thu nhập toàn cầu) và cá nhân không cư trú (chỉ đóng thuế cho thu nhập phát sinh tại Việt Nam). Việc thu thuế này nhằm tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước, đồng thời góp phần điều tiết thu nhập và đảm bảo công bằng xã hội. Hiện nay, mức thuế suất và cách tính thuế có sự khác biệt tùy theo từng loại thu nhập, với nhiều quy định về giảm trừ gia cảnh, miễn thuế để hỗ trợ người nộp thuế.

Trong hệ thống pháp luật mới ban hành năm 2025, có hiệu lực từ 01/07/2026, bản chất của thuế thu nhập cá nhân 2026 vẫn được giữ nguyên như trước đây, tiếp tục đóng vai trò là công cụ điều tiết thu nhập và đảm bảo công bằng xã hội.

Ai phải đóng thuế thu nhập cá nhân 2026?

Theo quy định trong khung pháp lý hiện hành và định hướng áp dụng của luật thuế TNCN mới từ năm 2026, người nộp thuế vẫn được xác định dựa trên hai nhóm chính gồm cá nhân cư trú tại Việt Nam và cá nhân không cư trú có thu nhập phát sinh tại Việt Nam.

Điểm đáng chú ý trong giai đoạn áp dụng luật mới là việc tăng cường quản lý thu nhập từ các nền tảng số, hoạt động kinh doanh trực tuyến và các nguồn thu xuyên biên giới. Điều này giúp việc xác định nghĩa vụ thuế trở nên rõ ràng hơn trong bối cảnh người lao động tự do, freelancer và người kinh doanh online ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế.

Cá nhân cư trú có thu nhập chịu thuế

Cá nhân cư trú là người có nghĩa vụ nộp thuế thu nhập cá nhân đối với toàn bộ thu nhập phát sinh trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam. Một người được xem là cá nhân cư trú nếu đáp ứng một trong hai điều kiện sau:

Có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong một năm dương lịch hoặc trong 12 tháng liên tục, tính từ ngày đầu tiên có mặt tại Việt Nam. Trong đó, ngày đến và ngày đi được tính là một (01) ngày, căn cứ vào dấu chứng thực xuất nhập cảnh trên hộ chiếu hoặc giấy thông hành.

Có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam, bao gồm:

• Đối với công dân Việt Nam: Là nơi đăng ký hộ khẩu thường trú hoặc nơi sinh sống ổn định, lâu dài không có thời hạn tại một địa chỉ cụ thể.
• Đối với người nước ngoài: Là nơi ghi trên thẻ thường trú hoặc thẻ tạm trú do cơ quan có thẩm quyền cấp.

Trường hợp không có nơi ở cố định nhưng có hợp đồng thuê nhà từ 183 ngày trở lên trong năm tính thuế cũng được xem là cá nhân cư trú.

Cá nhân không cư trú có thu nhập tại Việt Nam

Cá nhân không cư trú là người không đáp ứng một trong hai điều kiện trên. Tuy nhiên, nếu họ có thu nhập phát sinh tại Việt Nam (như tiền lương, tiền công từ doanh nghiệp Việt Nam hoặc thu nhập từ chuyển nhượng tài sản, đầu tư vốn tại Việt Nam), họ vẫn phải nộp thuế TNCN.

Khác với cá nhân cư trú, thuế suất đối với cá nhân không cư trú thường là thuế suất cố định tính trên tổng thu nhập phát sinh tại Việt Nam, không được áp dụng các khoản giảm trừ gia cảnh.

Thu nhập nào phải chịu thuế thu nhập cá nhân?

Trong bối cảnh luật thuế TNCN mới 2025 – 2026, điểm thay đổi đáng chú ý nằm ở việc mở rộng khả năng nhận diện và quản lý các nguồn thu nhập phát sinh từ nền tảng số và thương mại điện tử. Các khoản thu như bán hàng online, thu nhập từ nền tảng xuyên biên giới hoặc dịch vụ số được quản lý chặt chẽ hơn thông qua cơ chế phối hợp giữa cơ quan thuế và các đơn vị trung gian.

Ngoài các điểm trên, khung thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân 2026 về cơ bản vẫn được duy trì như trước đây. 

Thu nhập từ tiền lương, tiền công

Theo Thông tư 111/2013/TT-BTC, cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công sẽ phải nộp thuế TNCN nếu mức thu nhập vượt ngưỡng chịu thuế. Công thức tính thuế như sau:

Thuế TNCN = Thu nhập tính thuế × Thuế suất

Trong đó:

• Thu nhập tính thuế = Tổng thu nhập – Các khoản được miễn – Các khoản giảm trừ.
• Thuế suất áp dụng theo biểu thuế lũy tiến từng phần, gồm 07 bậc từ 5% đến 35%.

Thu nhập từ hoạt động kinh doanh

Theo Thông tư 40/2021/TT-BTC, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có tổng doanh thu trong năm dương lịch trên 100 triệu đồng sẽ thuộc diện chịu thuế theo quy định, bao gồm thuế giá trị gia tăng (nếu thuộc đối tượng) và thuế thu nhập cá nhân tính trên doanh thu theo tỷ lệ quy định.

Ngược lại, trường hợp có doanh thu từ 100 triệu đồng/năm trở xuống sẽ không thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân và thuế giá trị gia tăng theo quy định hiện hành.

Thuế TNCN = Doanh thu × Tỷ lệ thuế suất theo ngành nghề

Tùy vào loại hình kinh doanh, thuế suất dao động từ 0.5% đến 5% trên doanh thu.

Thu nhập từ đầu tư vốn

Theo Điều 10 Thông tư 111/2013/TT-BTC, thu nhập từ đầu tư vốn là khoản thu nhập cá nhân nhận được dưới hình thức như cổ tức, lợi tức, hoặc các khoản thu từ góp vốn vào doanh nghiệp, tổ chức kinh tế theo quy định. Đối với phần thu nhập thuộc diện chịu thuế, cá nhân sẽ áp dụng mức thuế suất cố định 5% trên thu nhập tính thuế.

Thuế TNCN = Thu nhập từ đầu tư vốn × 5%

Thu nhập từ chuyển nhượng vốn

Cá nhân có thu nhập từ việc chuyển nhượng vốn (bán cổ phần, góp vốn) cũng phải đóng thuế TNCN, với cách tính như sau:

• Chuyển nhượng vốn góp: Thuế suất 20% trên thu nhập chịu thuế.
• Chuyển nhượng chứng khoán: Thuế suất 0.1% trên tổng giá trị chuyển nhượng.

Ví dụ: Nếu cá nhân bán cổ phiếu với tổng giá trị 1 tỷ đồng, thuế phải nộp là 0.1% × 1 tỷ = 1 triệu đồng.

Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản

Nếu cá nhân bán nhà, đất hoặc tài sản gắn liền với đất, họ phải đóng thuế 2% trên giá trị hợp đồng.

Thuế TNCN = Giá trị chuyển nhượng × 2%

Lưu ý: Nếu hợp đồng ghi giá chuyển nhượng thấp hơn giá do UBND cấp tỉnh quy định, thì cơ quan thuế sẽ tính thuế dựa trên bảng giá đất của địa phương.

Thu nhập từ trúng thưởng

Nếu cá nhân trúng thưởng xổ số, chương trình khuyến mãi, cá cược, trò chơi có thưởng…  giá trị trên 10 triệu đồng, phần vượt mức này sẽ bị đánh thuế 10%.

Thuế TNCN = (Giá trị trúng thưởng – 10 triệu đồng) × 10%

Ví dụ: Nếu trúng thưởng 100 triệu đồng, thu nhập tính thuế là 90 triệu và số thuế phải nộp là 9 triệu đồng.

Thu nhập từ bản quyền

Nếu cá nhân nhận thu nhập từ chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ có giá trị trên 10 triệu đồng, phần thu nhập vượt mức này sẽ bị đánh thuế 5%.

Thuế TNCN = (Thu nhập tính thuế – 10 triệu đồng) × 5%

Thu nhập từ nhượng quyền thương mại

Cá nhân có thu nhập từ nhượng quyền thương mại cũng phải nộp thuế nếu giá trị hợp đồng trên 10 triệu đồng, phần thu nhập vượt mức này bị đánh thuế 5%.

Thuế TNCN = (Thu nhập tính thuế – 10 triệu đồng) × 5%

Thuế đối với thu nhập khi nhận thừa kế

Những khoản thừa kế có giá trị lớn như chứng khoán, vốn góp, bất động sản, tài sản phải đăng ký sở hữu sẽ bị đánh thuế 10% nếu giá trị tài sản vượt 10 triệu đồng.

Thuế TNCN = (Giá trị tài sản thừa kế – 10 triệu đồng) × 10%

Thuế thu nhập cá nhân từ quà tặng

Tương tự như thừa kế, nếu cá nhân nhận quà tặng có giá trị trên 10 triệu đồng, phần vượt mức này sẽ bị đánh thuế 10%.

Thuế TNCN = (Giá trị quà tặng – 10 triệu đồng) × 10%

Quà tặng có thể bao gồm bất động sản, chứng khoán, cổ phần, xe ô tô, tài sản có giá trị cao khác…

Chính sách người phụ thuộc và mức khấu trừ thuế TNCN

Người phụ thuộc trong thuế thu nhập cá nhân là ai?

Theo quy định tại Thông tư 111/2013/TT-BTC và các văn bản hướng dẫn hiện hành, người phụ thuộc là những người mà người nộp thuế có trách nhiệm nuôi dưỡng và đáp ứng đủ điều kiện theo quy định pháp luật. Cụ thể, người phụ thuộc bao gồm:

Con cái của người nộp thuế

Người nộp thuế có thể đăng ký giảm trừ gia cảnh cho con cái của mình nếu thỏa mãn một trong các điều kiện sau:

• Con dưới 18 tuổi, tính đến thời điểm cuối năm tính thuế.
• Con trên 18 tuổi nhưng bị khuyết tật, không có khả năng lao động.
• Con đang theo học đại học, cao đẳng, trung cấp, học nghề với điều kiện không có thu nhập hoặc có thu nhập dưới 1 triệu đồng/tháng.

Vợ/chồng không có khả năng lao động

Vợ/chồng của người nộp thuế cũng được xem là người phụ thuộc nếu thuộc một trong các trường hợp:

• Mất sức lao động, không thể tự lao động để tạo ra thu nhập.
• Có thu nhập thấp hơn 1 triệu đồng/tháng.

Cha mẹ, ông bà của người nộp thuế

Cha mẹ, ông bà của người nộp thuế sẽ được xem là người phụ thuộc nếu thỏa mãn điều kiện:

• Không có khả năng lao động (trên 60 tuổi đối với nam, trên 55 tuổi đối với nữ) hoặc bị khuyết tật.
• Không có thu nhập hoặc thu nhập dưới 1 triệu đồng/tháng.
• Đang sống phụ thuộc vào người nộp thuế, không có nguồn hỗ trợ tài chính nào khác.

Anh chị em ruột không có khả năng lao động

Nếu người nộp thuế đang nuôi dưỡng anh chị em ruột bị khuyết tật, mất sức lao động hoặc chưa đủ 18 tuổi, không có nguồn thu nhập, họ cũng có thể được tính là người phụ thuộc.

Các trường hợp khác

Ngoài những trường hợp trên, các đối tượng khác như cháu ruột, cô, dì, chú, bác… nếu đáp ứng điều kiện không có thu nhập và sống phụ thuộc vào người nộp thuế cũng có thể được xem xét là người phụ thuộc.

Mức giảm trừ gia cảnh hiện hành

Mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế

Theo quy định mới tại Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, mức giảm trừ gia cảnh đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công đã được điều chỉnh tăng và áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026. 

Cụ thể, người nộp thuế được giảm trừ 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương 186 triệu đồng/năm) trước khi tính thuế thu nhập cá nhân.

Quy định này sau đó cũng đã được luật hóa trong Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) thông qua ngày 10/12/2025, chính thức đưa mức giảm trừ gia cảnh vào trong luật thay vì chỉ quy định tại nghị quyết như trước đây.

Với mức giảm trừ gia cảnh mới, thực tế ngưỡng không phải nộp thuế của người không có người phụ thuộc đã tăng lên khoảng trên 17 triệu đồng/tháng (sau khi tính các khoản giảm trừ khác và tùy từng trường hợp cụ thể). Bạn sẽ chỉ phải nộp thuế nếu thu nhập vượt quá 17,285 triệu đồng/tháng.

Mức giảm trừ cho người phụ thuộc

Mỗi người phụ thuộc tiếp tục được giảm trừ 6,2 triệu đồng/tháng, áp dụng tương tự theo kỳ tính thuế năm 2026. Khoản giảm trừ này được trừ trực tiếp vào thu nhập chịu thuế của người nộp thuế, giúp làm giảm đáng kể số thuế phải nộp trong thực tế.

Giả sử một cá nhân có thu nhập 25 triệu đồng/tháng và có 2 người phụ thuộc, thu nhập tính thuế sẽ được xác định như sau:

25 triệu – 15,5 triệu (bản thân) – (2 × 6,2 triệu) = 3,1 triệu đồng/tháng

Khoản thu nhập còn lại này sẽ tiếp tục được áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần theo quy định hiện hành để xác định số thuế phải nộp. So với giai đoạn trước, mức giảm trừ mới giúp giảm đáng kể phần thu nhập chịu thuế, đặc biệt với nhóm có từ một người phụ thuộc trở lên.

Thủ tục đăng ký người phụ thuộc để được giảm trừ thuế

Để được hưởng mức giảm trừ gia cảnh khi tính thuế thu nhập cá nhân, người nộp thuế phải thực hiện đăng ký người phụ thuộc theo các bước sau:

Hồ sơ cần chuẩn bị

Tờ khai đăng ký người phụ thuộc (Mẫu 20-ĐK-TNCN theo Thông tư 105/2020/TT-BTC).

Giấy tờ chứng minh mối quan hệ với người phụ thuộc:

• CMND/CCCD của người phụ thuộc.
• Giấy khai sinh (đối với con).
• Sổ hộ khẩu, giấy xác nhận nuôi dưỡng (đối với cha mẹ, anh chị em...).
• Giấy xác nhận học tập (đối với con đang học đại học).
• Giấy xác nhận khuyết tật (nếu người phụ thuộc bị mất khả năng lao động).

Nộp hồ sơ ở đâu?

• Người lao động làm việc tại doanh nghiệp: Gửi hồ sơ đăng ký người phụ thuộc tại bộ phận kế toán/nhân sự của công ty để họ kê khai với cơ quan thuế.
• Cá nhân tự quyết toán thuế: Nộp trực tiếp tại Chi cục Thuế nơi cư trú hoặc qua hệ thống thuế điện tử.

Các trường hợp được miễn thuế thu nhập cá nhân

Không phải mọi khoản thu nhập đều phải nộp thuế thu nhập cá nhân, bởi pháp luật hiện hành vẫn quy định một số trường hợp được miễn thuế nhằm đảm bảo tính phù hợp với bản chất từng loại thu nhập. Theo quy định về thuế TNCN được kế thừa từ Luật Thuế thu nhập cá nhân và các sửa đổi mới trong giai đoạn áp dụng từ năm 2026, một số nhóm thu nhập đặc thù vẫn được miễn thuế hoặc không tính vào thu nhập chịu thuế theo điều kiện cụ thể. Dưới đây là các trường hợp miễn thuế thu nhập cá nhân phổ biến mà người nộp thuế cần nắm rõ để xác định đúng nghĩa vụ thuế của mình.

Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản

Chuyển nhượng nhà ở, đất ở giữa vợ chồng, cha mẹ và con cái, ông bà và cháu, anh chị em ruột được miễn thuế TNCN.

Cá nhân có duy nhất một bất động sản (nhà ở hoặc quyền sử dụng đất ở) tại Việt Nam khi thực hiện chuyển nhượng cũng sẽ được miễn thuế.

Cá nhân nhận đất từ Nhà nước theo quyết định giao đất sẽ không phải nộp thuế TNCN đối với giá trị quyền sử dụng đất đó.

Thu nhập từ thừa kế và quà tặng

Thu nhập từ thừa kế hoặc quà tặng là bất động sản giữa các thành viên gia đình trực hệ như vợ chồng, cha mẹ - con cái, ông bà - cháu, anh chị em ruột với nhau được miễn thuế TNCN.

Thu nhập từ sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản

Hộ gia đình và cá nhân sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản chưa qua chế biến hoặc chỉ qua sơ chế thông thường sẽ không phải đóng thuế. Thu nhập từ chuyển đổi đất nông nghiệp do Nhà nước giao cũng thuộc diện miễn thuế.

Các khoản thu nhập từ tiền lương, tiền công

Tiền lương làm việc ban đêm, làm thêm giờ được trả cao hơn so với tiền lương làm việc ban ngày được miễn thuế phần chênh lệch đó. Tiền lương hưu do Quỹ bảo hiểm xã hội hoặc quỹ hưu trí tự nguyện chi trả không bị đánh thuế.

Thu nhập từ đầu tư tài chính và bảo hiểm

Lãi tiền gửi tại ngân hàng, lãi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ không thuộc diện chịu thuế TNCN. Tiền bồi thường bảo hiểm, bao gồm cả bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm phi nhân thọ, không phải nộp thuế.

Thu nhập từ học bổng và hỗ trợ xã hội

Các khoản học bổng nhận từ ngân sách nhà nước hoặc từ các tổ chức trong và ngoài nước hỗ trợ khuyến học đều được miễn thuế. Thu nhập nhận từ các quỹ từ thiện hoạt động không vì lợi nhuận cũng thuộc diện miễn thuế.

Thu nhập từ kiều hối và viện trợ nhân đạo

Kiều hối từ nước ngoài gửi về không phải nộp thuế TNCN. Viện trợ quốc tế từ chính phủ hoặc tổ chức phi chính phủ phục vụ mục đích từ thiện, nhân đạo được miễn thuế.

Thu nhập từ vận tải biển quốc tế

Tiền lương, tiền công của thuyền viên làm việc trên tàu biển quốc tế được miễn thuế. Cá nhân là chủ tàu, người làm việc trên tàu đánh bắt thủy sản xa bờ cũng không phải đóng thuế đối với thu nhập từ hoạt động này.

Tạm kết

Sau khi tìm hiểu các quy định về thuế thu nhập cá nhân 2026, có thể kết luận rằng việc ai phải đóng thuế thu nhập cá nhân sẽ phụ thuộc vào những yếu tố như: Bạn có phải là cá nhân cư trú hay không? Thu nhập của bạn có vượt ngưỡng chịu thuế hay không? Và thu nhập của bạn thuộc loại nào? Theo quy định mới nhất áp dụng từ 2026, nếu có mức thu nhập cao hơn 17 triệu đồng/tháng hoặc có thu nhập từ kinh doanh, đầu tư, chuyển nhượng bất động sản, bạn sẽ thuộc diện nộp thuế thu nhập cá nhân.

Nếu bạn đang tìm kiếm một chiếc điện thoại Samsung chính hãng, đừng bỏ qua những ưu đãi hấp dẫn tại FPT Shop! Hiện tại, FPT Shop đang cung cấp các dòng Samsung mới với giá tốt nhất kèm chế độ bảo hành chính hãng. Hãy truy cập ngay FPT Shop để khám phá các chương trình trả góp 0%, giảm giá và nhiều quà tặng hấp dẫn khác!

Xem thêm:

• Hướng dẫn cách tính thuế thu nhập cá nhân đơn giản, chi tiết, dễ thực hiện nhất
• Thuế là gì? Thuế đóng được dùng để làm gì? Tìm hiểu về đặc điểm, vai trò và cách phân loại thuế